Bệnh tim có di truyền không? Ai nên tầm soát sớm và cách giảm nguy cơ từ bây giờ

Mục lục

1. Bệnh tim có di truyền không?
2. Những bệnh tim thường có yếu tố gia đình
3. Ai nên tầm soát sớm?
4. 4 điều bạn có thể làm ngay để giảm nguy cơ
5. Khi nào cần khám chuyên khoa?

Bệnh tim có di truyền không?

Câu trả lời là có, nhưng không phải mọi bệnh tim đều di truyền theo cùng một cách. Một số bệnh liên quan rõ đến đột biến gen hoặc tính chất gia đình, trong khi nhiều bệnh khác là kết quả của cả yếu tố di truyền lẫn lối sống. Nói đơn giản, gen có thể làm bạn dễ mắc bệnh hơn, nhưng lối sống và việc phát hiện sớm mới là thứ quyết định nguy cơ tăng hay giảm theo thời gian.

Đó là lý do hai người cùng có cha bị bệnh tim nhưng một người sống khỏe mạnh nhiều năm, còn người kia lại phát bệnh sớm hơn.

Những bệnh tim thường có yếu tố gia đình

• Bệnh động mạch vành sớm, đặc biệt nếu người thân mắc khi nam dưới 55 tuổi, nữ dưới 65 tuổi.
• Rối loạn nhịp tim di truyền như hội chứng QT dài, Brugada.
• Bệnh cơ tim như cơ tim phì đại hoặc cơ tim giãn.
• Tăng cholesterol máu gia đình, khiến LDL tăng rất cao từ sớm.
• Một số dị tật tim bẩm sinh hoặc hội chứng gen liên quan tim mạch.

Nếu trong nhà có người đột tử khi còn trẻ hoặc ngất không rõ nguyên nhân, đây là dấu hiệu phải hỏi kỹ hơn chứ không nên bỏ qua.

Ai nên tầm soát sớm?

Bạn nên chủ động đi khám sớm hơn người bình thường nếu thuộc một trong các nhóm sau:

• Có cha mẹ, anh chị em ruột mắc bệnh tim sớm.
• Có người thân từng đột tử, nhất là khi đang ngủ hoặc gắng sức.
• Có tiền sử gia đình rối loạn nhịp, bệnh cơ tim, tăng cholesterol máu nặng.
• Bản thân có triệu chứng như hồi hộp, ngất, đau ngực khi gắng sức, khó thở bất thường.
• Có nhiều yếu tố nguy cơ đi kèm như hút thuốc, tăng huyết áp, đái tháo đường, béo phì.

Tùy tình huống, bác sĩ có thể chỉ định điện tâm đồ, siêu âm tim, xét nghiệm mỡ máu, Holter điện tim hoặc xét nghiệm gen khi thật sự cần.

4 điều bạn có thể làm ngay để giảm nguy cơ

1. Thu thập lại tiền sử gia đình

Biết rõ ai mắc bệnh gì, ở tuổi nào, có đột tử hay không. Đây là dữ liệu rất giá trị cho bác sĩ.

2. Kiểm soát các chỉ số nền

Huyết áp, đường huyết, mỡ máu và cân nặng là các mục tiêu không nên để trôi tự do nếu bạn đã có nền nguy cơ di truyền.

3. Tập và ăn như một người có nguy cơ

Dù chưa bị bệnh, bạn vẫn nên sống như đang chủ động phòng bệnh, tức là ngủ đủ, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, ăn ít muối và duy trì vận động đều.

4. Đừng chờ đến khi có triệu chứng rõ

Nhiều bệnh tim có thể âm thầm nhiều năm. Khám sớm thường rẻ hơn và an toàn hơn rất nhiều so với xử lý biến cố muộn.

Khi nào cần khám chuyên khoa?

Bạn nên khám sớm nếu có triệu chứng như đau ngực khi gắng sức, hồi hộp kéo dài, ngất, khó thở bất thường, hoặc đơn giản là bạn có tiền sử gia đình rõ nhưng chưa từng được đánh giá tim mạch bài bản. Người trẻ cũng không nên chủ quan nếu trong nhà từng có người bệnh tim sớm.

Kết luận: bệnh tim có thể liên quan di truyền, nhưng di truyền không phải bản án. Thứ tạo ra khác biệt là tầm soát đúng lúc và thay đổi sớm các yếu tố có thể kiểm soát.

Thông tin liên hệ tư vấn:
BS Phạm Xuân Hậu, Chuyên khoa Tim mạch và Tim mạch can thiệp.
Phòng khám Tim mạch Siêu âm OCA, 336a Phan Văn Trị, Bình Lợi Trung, TPHCM.
Điện thoại: 0938237460.